Pagina’s

  • Home
  • Monarchs & Murder
  • Monarchs and Murder, deel 8: Drie nieuwe Henry’s en het witte hart, 1399 – 1422
Paul Doherty Matthew Jankyn

Monarchs and Murder, deel 8: Drie nieuwe Henry’s en het witte hart, 1399 – 1422

Na de eerste drie Edwards keken we de vorige keer naar de niet geheel geslaagde regeerperiode van kinderkoning Richard II, en naar Paul Doherty’s Brother Athelstan. Nadat Richard, inmiddels volwassen en uitgegroeid tot megalomane koning, gedwongen werd om afstand te doen van de troon ten gunste van zijn achterneef, Henry Bolingbroke is het nu tijd voor het volgende rijtje Henry’s. Te beginnen bij nummertje vier.

Het vinden van de juiste detective

Tot dusverre kon ik mij prima redden met de detectives die ik voor Ogma tegen de Cadfael historische meetlat legde. Aangekomen bij Henry IV, de zoon van John of Gaunt, die als Henry Bolingbroke de troon van zijn neef Richard II opeiste zat er een hiaat in mijn historische detectivekennis. Zoekend naar een historische reeks die in deze specifieke tijd speelt, viel ik met mijn neus in de boter. Paul Doherty, de historisch schrijvende duizendpoot, bedacht namelijk een tweedelige serie die precies de periode beslaat waar ik het hier over wil hebben. Hoewel ik deze reeks (nog) niet heb besproken in de Ogma rubriek, pak ik ‘m er gewoon bij, want was dit een onverwacht juweeltje! Die en passant veel vertelde over Henry IV en V. Naar hun verhaal kijken we zo dadelijk, nu eerst het fictieve.

Matthew Jankyn en het witte hart

In het oeuvre van Doherty is Jankyn een beetje vreemde eend in de bijt. Zo bestaat de serie zoals gezegd uit slechts twee delen, is de hoofdpersoon een man die zelf verkondigt weinig moraliteit te hebben en is dit, naast die van Roger Shalott, de enige serie die ik van hem las die in de eerste persoon geschreven is. De verhalen lezen om die reden als een soort dagboek, een ooggetuigenverslag van de persoon die het allemaal zelf meemaakte. De toon is, misschien omdat het om een licht schurkachtig persoon gaat, lichter dan we normaal bij Doherty tegenkomen, maar juist daarom vond ik ze heerlijk om te lezen; met name de eerste van de twee.

Paul Doherty Matthew Jankyn het witte hart

Matthew Jenkyn is een jongen die in dit eerste verhaal na de dood van zijn vader en een mislukte studie door verschillende omstandigheden betrokken raakt bij een opstand van de Lollards. Dit was een religieuze groepering die ver voor de Reformatie al andere, striktere ideeën had over het geloof en de kerk. Naast deze religieuze idealen had deze groep, waarin Jenkyn tegen wil en dank in verzeild raakt, sympathie voor de afgezette koning, Richard II. De geschiedenis en mythes rondom deze onttroonde koning vormt het hart van het eerste boek The Whyte Harte. Het tweede en laatste deel in deze reeks; The Serpent among the Lilies gaat over een latere periode, die van de maagd van Orleans, oftewel Jeanne d’Arc.

In ‘The Whyte Harte gaat Matthew Jenkyn op onderzoek uit naar Richard II, de koning die na zijn afzetting vermoord werd door de vader van Jenkyn’s huidige koning. In Doherty’s versie werd de oude koning Henry IV zijn hele verdere leven na deze episode geplaagd door wroeging en schuld. Zijn zoon, Henry V, wil daarom zijn legitimiteit als koning zeker stellen. Geruchten als zou Richard zijn ontsnapt en nog in leven zijn, zoals de Lollards denken, helpen hierbij niet mee. Jenkyn heeft na alles wat hem overkomt -veel- geen andere keuze dan op last van bisschop Beaufort op onderzoek uit te gaan naar The Whyte Hart, de beweging die Richard II steunt en gelooft dat hij nog in leven is. Aan het einde ontrafelt Jenkyn het mysterie zowaar ook nog, maar die ontknoping zal ik hier nog maar niet uit de doeken doen. De reeks, met name het eerste boek, is te leuk om via een spoiler te verpesten. Over naar de koningen achter het verhaal; de monarchs achter de moorden!

Henry IV

Henry IV, de eerste van de Lancastertak van de Pantagenetsfamilieboom die koning werd had eigenlijk maar weinig aanspraak op die titel. Toch veroverde hij in 1399 het koningschap op zijn neef, met behulp van een aantal invloedrijke baronnen. Veel lol heeft hij er niet van gehad, want als koning was hij nog maar een schim van zijn jonge energieke zelf. De afspiegeling door Doherty in de Matthew Jenkyn boeken is hoogstwaarschijnlijk juist, al is het achteraf moeilijk om te zeggen of dit inderdaad veroorzaakt werd door wroeging. In elk geval kreeg Henry IV drie maanden na zijn troonsbestijging al te maken met de eerste opstand; een teken dat het makkelijker is een troon te veroveren dan deze te behouden. Behouden deed hij wel degelijk, maar het koste veel moeite, tijd en veelvuldig bloedig ingrijpen.

Henry IV
Bron afbeelding: wikipedia

Dertien jaar lang wist Henry IV de troon vast te houden, tot hij op 47-jarige leeftijd als een voortijdig oude en gebroken man stierf, waarschijnlijk inderdaad geplaagd door schuldgevoelens ten opzichte van de man die hij afgezet had. Zijn dood kwam geen moment te vroeg voor sommige mensen. De geruchten dat Henry IV’s oudste zoon en kroonprins achter de rug van zijn vader bezig was om hem op zijn beurt af te zetten, werden namelijk steeds luider. Voor het zover kon komen stierf Henry aan een ziekte die zijn neus en lijf mismaakte en waarvan men tegenwoordig vermoed dat het lepra was.

Henry V

Henry of Monmouth, nu Henry V, werd na jaren ongeduldig wachten en toekijken dus de volgende die de troon van Engeland mocht warm houden. Henry V is misschien wel de laatste echte ridderkoning, het ideaal uit de Middeleeuwen, voordat de renaissance zijn intrede begon te maken. En strijd is waar de vijfde Henry voor leefde, al was dat niet heel lang meer. Deze overweldigende koning deed wat zijn vader had nagelaten: hij veroverde (of beter: heroverde) grote gebieden in Frankrijk en onderwierp de Franse koning, de aan waanzin lijdende Charles VI, die dacht dat hij gemaakt was van glas en bij de minste aanraking in duizenden scherven uiteen zou vallen.

Henry V
Bron afbeelding: Wikipedia

Dat Henry V kon vechten had hij als vijftienjarige jongen al laten zien bij de slag bij Shrewsbury, waar hij doorging met vechten totdat hij gewonnen had. Ongehinderd door het feit dat er in die strijd een pijl dwars door zijn gezicht was geschoten, iets wat ik best bad ass vind, maar dit terzijde. Shrewsbury is overigens het gebied waar de Cadfael verhalen zich afspelen en Ellis Peters, Cadfael’s geestelijk moeder, schreef een boek over de slag waarbij de vierde en vijfde Henry zij aan zij vochten. Henry V is echter het meest bekend van een andere slag, namelijk die van Agincourt. Nooit eerder werd een strijd zo duidelijk en in één dag beslist. Nu hadden de fouten die de Fransen maakten daar net zoveel mee te maken als het strategisch inzicht van Henry, maar hij won toch maar mooi.

En dat leverde, tussen ons gezegd en gezwegen, zo’n kleine zeshonderd jaar na dato heel wat mooie boeken op, waaronder het historische juweeltje Azincourt van Bernard Cornwell. Geen detective en niet voor lezers met een zwakke maag, maar wel historische fictie van de bovenste plank. Zeer lezenswaardig! Maar ook dit terzijde.

Met zijn baronnen had Henry V, in tegenstelling tot zijn vader maar weinig strijd. Geen enkele eigenlijk. En de bevolking stond als één persoon achter hem, succesvol als ‘ie was. Al gezegd: lang regeerde hij niet. Nadat hij de dochter van gekke Kareltje, de Franse koning Charles, had getrouwd leefde hij nog net lang genoeg om bij haar, Catherine van Valois, een troonopvolger te verwekken. Maar omdat het verleden bewezen had dat hij in Frankrijk verliezen begon te lijden als hij te lang in Engeland bleef vertrok hij weer naar de andere kant van het Kanaal niet lang na de geboorte van de kleine Henry VI. Wat ook zijn vele sterke kanten waren: niet het verzinnen van fantasierijke namen voor zijn nageslacht, dat blijkt. Hier overleed hij in 1422 waarschijnlijk aan dysenterie, een veel voorkomende kwaal aan het front. Hij was nog maar 34 jaar oud. Zijn troonopvolger was op zijn beurt pas negen maanden oud.

Voor we verder kijken naar die zesde Henry en zijn regeerperiode, eerst een ‘juicy tidbit’ over de jonge weduwe. Catherine van Valois besloot na de dood van haar echtgenoot de koning een moedige stap te maken en een ongewoon huwelijk aan te gaan, met een van de knapste mannen uit zijn tijd, de Welshman Owen Tudor. En dat dat verhaaltje nog een staartje heeft zien we later in Monarchs and Murder.

Henry VI

Henry VI was niet de gelukkigste van de Engelse monarchen. To put it mildly. Als baby al koning worden, daar word je meestal niet een vrolijk, onbezorgd en uitgebalanceerd mens van en Henry was hierop geen uitzondering. Daarnaast had hij een vrij onprettige DNA erfenis meegekregen via zijn moeder. De gekte van zijn opa kwam ook bij hem tot uiting. Al vanaf dat hij jong was kwam hij voor complexe problemen te staan, zoals de steeds verslechterende situatie in Frankrijk en het onophoudelijke gekibbel tussen de mensen die het dichtste bij de kroon stonden. Negen jaar is hij als zijn oom, Charles VII, de kroonprins van Frankrijk, de troon van zijn vader overneemt na de komst van Jeanne d’Arc

Henry VI
Bron afbeelding: Wikipedia

Het tweede boek van Matthew Jenkyn speelt zoals gezegd in deze tijd. Jenkyn is dan al een oude man die terugblikt op zijn leven, waarin hij maar liefst vier koningen meemaakte. Na het achterhalen van de waarheid rond Richard II kreeg Jenkyn een taak als spion in Frankrijk, ten tijde van Henry V. Hij beleefde van alles rondom de opkomst en val van Jeanne. Door die opkomst was Henry’s lot bezegeld. Ondanks dat hij in allerijl in Parijs tot alternatieve koning van Frankrijk werd gekroond, was dit niet meer dan een farce. Charles VII had the upperhand en Henry had geen andere keuze dan gebieden af te staan en een vredesverdrag met Charles te sluiten.

Dat was niet het laatste verlies dat Henry VI zou lijden. Maar zullen we het daar de volgende keer over hebben? Pakken we dan er dan gewoon nog een Doherty bij (Hij heeft er tenslotte genoeg geschreven 😉 ) Deze keer (verfrissend!) met een vrouwelijke speurder in de hoofdrol. Haar naam? Kathryn Swinbrooke. En dan is het eindelijk ook tijd voor de introductie van de beroemdste dynastie uit de Engelse geschiedenis. Die van Owen Tudor. Ik zei toch dat er een staartje was? Tot de volgende keer!

Jolanda Lichthart, moeder, echtgenote, schrijfster, docent, lezer. Volgens Harry Mulisch zouden echte schrijvers nooit boeken lezen, en zouden echte lezers nooit een boek kunnen schrijven. Maar Harry Mulisch, Schmarry Schmulisch, ik doe het gewoon beide. Ha!

Geef een reactie

%d bloggers liken dit:
Helaas moet Ogma ook de cookie-jar open trekken. Wij gebruiken cookies om deze website zo gebruiksvriendelijk mogelijk te maken en u te voorzien van de beste informatie. Klik op 'Instellingen wijzigen' om uw cookievoorkeuren aan te passen en voor meer informatie over het gebruik van cookies op deze website.
Annuleren