Pagina’s

Monarchs and Murder, deel 6: Edward I en II, de koningen van Owen, 1307 tot 1376

Vorige keer zagen we hoe er na een aantal zwakke Plantagenet koningen (Richard I, John en Henry III) een bloeitijd aanbrak onder de sterke koning Edward I.Vandaag gaat het over zijn opvolgers, niet heel fantasierijk Edward II en III genaamd; de koningen van Candace Robb’s eenogige Owen Archer.

Desinteresse en favorieten

Makkelijk was het niet voor Edward II, Edward I’s oudste zoon, om zijn vader op te volgen. (Voor wie meer wil lezen over Edward II’s leven en problemen, en met name over zijn temperamentvolle Franse bruid Isabella is Paul Doherty’s driedelige serie over Matilde of Westminster een aanrader. Fijne kost voor wie houdt van intriges, moord en mysteries aan het hof ten tijde van Edward II).

Edward II
Edward II ontvangt de kroon
Bron: https://en.wikipedia.org/wiki/Edward_II_of_England

Edward II, in veel opzichten zijn tegenovergestelde, kon slecht met zijn vader opschieten en na diens dood wilde hij vooral veel dingen die van papa niet mochten. Zijn favoriet, Piers Gaveston, kreeg een grote rol toebedeeld en zelf had hij bar weinig interesse in het besturen van zijn land. Dat is al niet handig, maar wat hem de das om zou doen was dat hij, makkelijk te beïnvloeden en grillig als hij was, zijn favorieten naar voren schoof voor alle topbaantjes; daarbij de gevestigde orde (lees: de adel) aan de kant schuivend. Best een prestatie om werkelijk iedereen tegen de haren in te strijken. En dat terwijl hij uit het voorbeeld van zijn opa had kunnen leren dat dat over het algemeen een boel gesodemieter met zich mee brengt. Oh well, kings will be kings, blijkt maar weer, en een voornaam en DNA gemeen hebben met iemand, wil nog niet zeggen dat je het net zo goed gaat doen.

Exit nummer twee, enter nummer drie

Nadat eerst Gaveston wordt vermoord ondergaat zijn volgende “favoriet” Hugh Despenser (volgens veel bronnen – Paul Doherty onderschrijft dit – was Edward II meer dan gewone vriendjes met hen) hetzelfde lot. In 1327 valt ook voor Edward II het doek. Zijn vrouw, de al eerder genoemde Isabella, is het zat jaren lang beschimpt te zijn door haar wettige echtgenoot, en ze valt met haar minnaar Engeland binnen, waar ze samen Edward dwingen afstand te doen van de troon, ten gunste van hun zoon, de derde Edward. Vermoedelijk heeft ze hier al snel spijt van. Haar liefhebbende zoon vermoord na een paar jaar haar minnaar en dwingt haar daarna om toe te treden tot een klooster, waar ze als semi-gevangene de rest van haar dagen slijt. Stank voor dank? Wel een beetje.

Edward II sterft in gevangenschap. Volgens de overlevering (wie verzint dit soort verhalen toch?!) door toedoen van een gloeiende poker die in zijn anus werd gestoken, dit ter voorkoming van wonden die op moord zouden kunnen wijzen. Ik ben geen medisch forensisch expert, maar volgens mij moet je veel moeite doen om een gloeiende poker in een dergelijke lichaamsopening te stoppen, zónder wonden achter te laten, dus ik heb dit motief altijd vreemd gevonden. Toch wordt het nog steeds zonder meer genoemd in gerenommeerde geschiedenisboeken, ondanks dat er nooit historisch bewijs voor is gevonden. Zeker is wel dát hij vermoord werd, zeer waarschijnlijk in opdracht van Isabella.

Edward III
Edward III op een 16e eeuws portret Bron: https://en.wikipedia.org/wiki/Edward_III_of_England

Vanaf 1327 is dus Edward III de koning; al spelen zijn moeder en haar minnaar aanvankelijk nog een grote rol in het bestuur. Vanaf 1330 neemt hij zelf de touwtjes stevig in handen en hij volgt in veel opzichten de lijn van zijn grootvader, de eerste Edward. Hij betrekt de baronnen er weer bij en werkt samen met het parlement. Hij is meer een vechter, en minder de krachtige staatsman die Edward I was, maar hij was – zeker in het eerste deel van zijn heerschappij – zeker niet minder dan zijn opa. In tegenstelling tot zijn vader, die alleen maar nederlagen had geleden, wist Edward III de Schotten te verslaan en veroverde hij Frankrijk; zeker geen slechte prestatie. Hierdoor kon hij zich in 1346 niet alleen koning van Engeland, maar ook van Frankrijk noemen. Hetgeen ook weer de voorbode was van de honderdjarige oorlog tussen Engeland en Frankrijk, maar goed, waar gehakt wordt, vallen spaanders.

Daar komen de (boog)schutters

Hier komt Owen Archer, de voormalige boogschutter, nu spion, van Candace Robb om de hoek kijken. Archer, een in Wales geboren boogschutter, schaart zich achter Edward III, in ruil voor land voor zijn verpauperde familie. Jarenlang vecht hij mee onder een van Edward’s baronnen, maar als een misplaatste daad van mededogen hem zijn oog kost, komt hij in York terecht onder de hoede van de aartsbisschop van dit prachtige stadje (als je nog nooit geweest bent? Gaan!) John Thoresby. Die laatste is overigens een bestaand historisch figuur, net als veel andere personages uit Robb’s razend interessante mysteriereeks.

Robb doet zeer grondig onderzoek en neemt namen, figuren en in een enkel geval situaties uit de werkelijkheid en gebruikt deze in haar verhalen rondom de eenogige spion en zijn apothekersvrouw Lucie. De boeken over Archer spelen aan het einde van Edward’s periode, en dat is toch een ander verhaal dan die sterke begintijd. Edward III werd ouder, althans voor die tijd, en al weet hij zijn land goed te leiden, zijn ouderdom kwam met gebreken. Vlak ook niet de invloed van verschillende pestepidemieën uit; er waren in elk geval drie golven, waarbij de eerste, rond 1347 vooral oudere mensen doodde, en bij de derde, twintig jaar later in de jaren 1360 vooral kinderen het slachtoffer waren. In totaal werd de Engelse bevolking gehalveerd, terwijl tijdens de eerste pestgolf er ook nog eens drie mislukte oogsten achter elkaar waren. Probeer daar als ouder wordende koning maar eens nog wat goeds van te maken…

De koning werd dus zwakker. Zijn echtgenote, de enig geliefde koningin Philippa, die ook in Robb’s verhalen voorkomt, stierf en de oude koning maakt zijn veertig jaar jongere minnares tot een van zijn vertrouwelingen. Edward begon oorlogen te verliezen, was niet meer in staat om daadkrachtige beslissingen te nemen, en zag zijn oudste twee zoons voor hem sterven. Edward III sterft uiteindelijk als een oude, zwakke man, met een negen jaar oude kleinzoon om hem op te volgen; Richard, de zoon van zijn oudste zoon (the Black Prince was dat). Geen fraai of heldhaftig einde dus. En alleen een kind dat koning moet worden.

Hoe verder?

Gelukkig was daar John of Gaunt, Edward III’s vierde zoon. In de Owen Archer boeken lezen we dat deze Gaunt als een volleerd manipulator al voor Edward III’s dood veel macht naar zichzelf weet te schuiven. John, Jan van Gent op z’n Nederlands, is het dan ook die als voogd van de jonge koning Richard II het land zal besturen de komende jaren. Maar daarover een volgende keer meer!

In deel zeven kijken we uitgebreider naar de tweede Richard (en een beetje naar zijn oom, die op verschillende manieren een rol speelt in de toekomst van Engeland. We pakken er dan ook weer een fijne Dohertyserie bij; die van brother Athelstan dit keer.

Jolanda Lichthart, moeder, echtgenote, schrijfster, docent, lezer. Volgens Harry Mulisch zouden echte schrijvers nooit boeken lezen, en zouden echte lezers nooit een boek kunnen schrijven. Maar Harry Mulisch, Schmarry Schmulisch, ik doe het gewoon beide. Ha!

Geef een reactie

%d bloggers liken dit:
Helaas moet Ogma ook de cookie-jar open trekken. Wij gebruiken cookies om deze website zo gebruiksvriendelijk mogelijk te maken en u te voorzien van de beste informatie. Klik op 'Instellingen wijzigen' om uw cookievoorkeuren aan te passen en voor meer informatie over het gebruik van cookies op deze website.
Annuleren