Pagina’s

Paul Doherty / 1066

Monarchs and Murder, deel 2: Startpunt 1066

Monarchs and murder vertelt over de achtergronden bij historische detectives. Hier kun je de inleiding lezen. Vandaag in het eerste deel van deze artikelenreeks neemt Jolanda je mee naar een beroemd jaar: 1066.

De Willem die we nu de veroveraar noemen, had in een ander scenario ook de usurper kunnen heten. Het is vaak maar net vanuit wiens oogpunt je iets bekijkt. In dit geval won deze William (laat ik voor de duidelijkheid maar gewoon de Engelse namen aanhouden) en dus werd hij ‘the Conqueror’. Een term, honderden jaren later bedacht door geschiedschrijvers. De mensen die in 1066 in Engeland woonden hadden waarschijnlijk heel andere namen voor hem.

Spookverhalen

De Canterbury Mysteries serie van de onvolprezen Paul Doherty speelt zich een paar honderd jaar na William’s overwinning af. In het allereerste boek in deze reeks, An Ancient Evil, komt er een oud verhaal ter sprake. Dat is niet ongebruikelijk bij deze serie, want de verhalen zijn eigenlijk vijftig procent historische detective, vijftig procent spookverhaal; de figuren uit Geoffrey Chaucer’s Canterbury Tales gaan de uitdaging aan om ieder twee verhalen te vertellen. Eentje voor overdag, tijdens de reis, om de andere pelgrims te amuseren (dit zijn de verhalen die in de officiële Canterbury Tales te vinden zijn) én ‘s avonds een spookverhaal waarin bovennatuurlijke verschijnselen en donkere krachten de hoofdrol spelen. In An Ancient Evil speelt een legende die rond 1080 is ontstaan een belangrijke rol in het verhaal. In deze legende worden een William the Bastard en William Rufus (Rode Willem) genoemd. De eerste is de man die we nu de veroveraar noemen, de tweede een van zijn zonen.

Paul Doherty
Wie was die Willem dan?

Wie hij veroverde en waarom? Zoals ik in de inleiding van deze serie artikelen al schreef zijn er veel invasies in Engeland geweest; Romeinen, Vikingen, Angellen en Saksen. Na veel schermutselingen tussen de Noormannen (Vikingen) en de (Angel-)saksen leken deze laatste de overhand te hebben gekregen. Eind tiende eeuw was er een Angelsaksische koning die Alfred de Grote genoemd werd, omdat hij als eerste de ambitie liet zien om één verenigd Engeland te willen creëren. Zijn opvolgers gingen verder met het streven naar die eenheid, terwijl ze nog steeds die Vikingen op een afstand moesten zien te houden. Deze Vikingen hadden overigens een koning, Harald Blondhaar -en nee, dit is geen stripfiguur, maar een serieuze koning uit de geschiedenis van de Noormannen- die op zijn beurt eenzelfde ideaal had van een verenigd land, maar dan van een verenigd land dat onderdeel was van een groter land. In dit geval het huidige Noorwegen.

Af en toe werd er getrouwd tussen de Saksen en de Vikingen en werd het land vriendelijk verdeeld. Af en toe werden de gemaakte verdragen geschonden, ontstonden er gewapende conflicten en won dan eens een Noorman het hele koninkrijk Engeland, en dan weer eens een Saks. Dit ging zo heen en weer totdat in 1042 de Saksische koning Edward aan de macht kwam. Hij werd later de belijder (the confessor) genoemd, omdat hij nogal toegewijd aan de kerk en zijn christelijke geloof was. Ondanks zijn vroomheid was hij zeker geen zachtgekookt ei en stond hij bekend als een strenge koning.

Tikje jammer

Het enige dat onhandig was aan deze Edward was dat hij stierf zonder erfgenamen. Nu is het zorgen voor ten minste één erfgenaam toch de basistaak van een koning, maar wat het helemaal onhandig maakte was dat hij Engeland tegelijkertijd aan twee mensen zou hebben beloofd.

In de tijd dat Edward in ballingschap in Frankrijk woonde, had hij vriendschap gesloten met een ver familielid; Graaf William van Normandië. William was een directe afstammeling van een Viking, Rollo genaamd, die door Harald Blondhaar zelf Denemarken uit was gezet wegens piraterij tegen de eigen bevolking. Zoveel barbaarsheid was zelfs de Vikingen te bar en dus werd outlaw Rollo de Noorman gedwongen zich elders te vestigen. Dit deed hij in een gebied van Frankrijk dat tot op de dag van vandaag verwijst naar die Vikingveroveraar. (Vandaar Normandië, inderdaad). Rollo produceerde in tegenstelling tot Edward wel nageslacht et voilá: daar hebben we William.

Saksische Edward en Normandische William waren via moederszijde verre familie en daarnaast vrienden. Dusdanige vrienden dat Edward, toen hij eenmaal koning van Engeland was geworden, William troonopvolger maakte. Althans, dat beweerde William na thuiskomst van een bezoekje aan de kersverse Engelse koning.

De slag bij Hastings

Hoe dan ook, toen Edward later ziek werd nam Harold, Edward’s zwager, de leiding van het land op zich. De rest laat zich raden. Volgens Harold had Edward hem de troonopvolging beloofd, William beweerde vanuit Normandië hetzelfde en dus waren in 1066 de rapen gaar. Long story short (te laat, Lichthart): Harold kroonde zichzelf tot koning, William ‘begged to differ’, kwam vanuit Normandië en versloeg – hoewel pas op het allerlaatste moment – Harold’s leger tijdens de slag van Hastings. En zo werd William de Franse Viking nazaat op eerste kerstdag 1066 tot koning van Engeland gekroond in Westminster Abbey.

William I 1066
William I
Bron: Wikipedia
William als koning

Hoewel hij aanvankelijk weer naar Frankrijk terug ging, merkte hij al snel dat het niet verstandig was om te lang uit het pas veroverde Engeland weg te blijven. Hij maakte echter op rigoureuze wijze korte metten met alle tegenstand, bouwde kastelen door het hele land en hield iedereen in bedwang. Dit deed hij door het introduceren van het feodale systeem. Het hele land behoorde aan de koning, die delen onder beheer liet van de adel of de kerk. Onderaan de keten in dit systeem stonden de horigen, of lijfeigenen, weinig meer dan slaven, die niets konden doen zonder de toestemming van hun leenheer. Het feodale systeem was voor de meerderheid van de bevolking oneerlijk en hard, en vormde de belangrijkste nalatenschap van deze eerste koning van Engeland.

Opvolgers

Toen William de Veroveraar in 1087 stierf aan de gevolgen van een wond opgelopen bij het platbranden van Nantes (zelfs voor almachtige alleenheersers bestaat er dus iets als karma die je in de kont bijt) gaf hij zijn land en bezittingen in Normandië aan zijn oudste zoon. Zijn tweede zoon, net als hij William genaamd, moest het met Engeland doen.

William II
William II Bron: Wikipedia

Deze roodharige zoon, vanwege zijn haarkleur William Rufus genoemd, regeerde op min of meer dezelfde wijze als zijn vader, en deed dat een jaartje of elf. In 1100 stierf hij en nam de derde zoon van Veroverende William het over: Henry I.

En laat de dood van deze eerste Henry nu de oorzaak zijn van de burgeroorlog die het land decennialang in tweeën splijt, en die door Ellis Peters in haar Cadfaelboeken zo treffend beschreven wordt.

Meer over Henry I, de burgeroorlog, zijn opvolgers én Cadfael kun je lezen in het volgende deel van deze serie over de monarchen achter de misdaadmysterie’s.

Jolanda Lichthart, moeder, echtgenote, schrijfster, docent, lezer. Volgens Harry Mulisch zouden echte schrijvers nooit boeken lezen, en zouden echte lezers nooit een boek kunnen schrijven. Maar Harry Mulisch, Schmarry Schmulisch, ik doe het gewoon beide. Ha!

Geef een reactie

%d bloggers liken dit:
Helaas moet Ogma ook de cookie-jar open trekken. Wij gebruiken cookies om deze website zo gebruiksvriendelijk mogelijk te maken en u te voorzien van de beste informatie. Klik op 'Instellingen wijzigen' om uw cookievoorkeuren aan te passen en voor meer informatie over het gebruik van cookies op deze website.
Annuleren