Pagina's

Sinterklaasfeest

Een andere kijk op het Sinterklaasfeest

Nog even en dan verwelkomen we Sinterklaas weer in ons land. De laatste jaren wordt de intocht van de Goedheiligman steevast voorafgegaan door de Zwarte Pietendiscussie. Is die discussie dit jaar eigenlijk al weer losgebarsten? Als dat nog niet zo is, dan kan het in ieder geval niet lang meer duren.

Die discussie heeft me altijd dwars gezeten. Gevoelsmatig klopte het gewoon niet dat het pakjesfeest over slavernij en onderdrukking zou gaan. Maar waar gaat het feest dan wel over? Wat is de diepere betekenis van het pakjesfeest?

 

Sinterklaasfeest

 

Waarom vieren we eigenlijk Sinterklaas?

Want er moet toch een reden zijn waarom we het Sinterklaasfeest vieren. Ik bedoel, er moet toch een oorsprong voor dit feest zijn? En dan bedoel ik niet dat de Sint een heilige was die uit Myra kwam. Wat is de betekenis van al die terugkerende elementen van het Sinterklaasfeest: het verlanglijstje, de schoorsteen, het dak, de nacht, de maan, de vrijgevige heilige, de zwarte helpers. En waarom vieren we het in december?

En toen kwam het boekje ‘Sinterklaas en het geheim van de nacht’ van Pieter van der Ree voorbij. Wat een feest om te lezen! Eindelijk antwoord op al mijn vragen rond de diepere betekenis van het Sinterklaasfeest.

 

Verbeeldingen van het innerlijk leven

De schrijver van dit inspirerende boekje is architect en bijzonder hoogleraar voor organische architectuur aan de Alanus Hochschule bij Bonn. Hij heeft dit boekje samengesteld omdat hij vergelijkbare vragen had. In dit boekje laat hij ons zien dat we het feest niet letterlijk moeten nemen – want nee, dan is het heel ongeloofwaardig met pakjes en Pieten door de schoorsteen. Een Sint en een paard op de daken en dat allemaal in één nacht door het hele land – maar dat alle elementen van dit feest uiterlijke verbeeldingen zijn van een innerlijk proces. Het is beeldend denken en niet abstract denken.

 

Germaanse God Wodan

Het boekje begint met vertellen over de Germaanse God Wodan. Die in de winter op zijn witte paard Sleipnir door de hemel reed en de mensen geschenken bracht. Bij het bepalen van die geschenken had hij hulp van twee zwarte raven die aan de schoorsteen luisterden naar de wensen van de bewoners. Als je dat leest, dan begrijp je eigenlijk al meteen dat het Sinterklaasfeest niet eenduidig is. Zo zwart-wit is het dus niet, om in de sfeer te blijven. En trouwens, is de tegenstelling zwart-wit niet eerder een verbeelding van de tegenstelling in onszelf?

 

Er was niet slechts één Sinterklaas

Een van de belangrijkste punten die Van der Ree naar voren brengt is dat het Sinterklaasfeest niet terug te leiden is tot slechts één heilige. Hij zegt daarover: ‘Hoe dichter men bij de vermeende oorsprong ervan komt, des te meer lossen de ons vertrouwde gestalten van Sinterklaas en Zwarte Piet op om plaats te maken voor hele andere voorstellingen en gebruiken.’

 

De magie van de nacht

Van der Ree neemt je mee langs een aantal hoofdstukken, waarin hij alle aspecten van het Sinterklaasfeest onderzoekt. Over hoe in vroeger tijden het contact met het hemelse veel gewoner was. Het aanroepen van heiligen hoorde bij de dagelijkse routine en men stond in het algemeen dichter bij de natuur en de wisseling van de seizoenen. De centrale plek die de haard in huis innam, hoe er offers werden gebracht op het haardvuur, de schoorsteen die fungeerde als kanaal naar de hemel. Hij vertelt over de betekenis van het krijgen van geschenken in de nacht, juist in de nacht, op het moment waarop we slapen en er zaken gebeuren in ons onderbewuste. Als je weet dat in de donkere decembermaand de sluiers naar het hemelse dunner zijn (denk aan de geesten van Halloween) dan past de Sintviering hier opeens heel goed bij. Niet alleen het vragen om geschenken komt aan bod, maar ook de wederkerigheid. Dat we er wel wat voor moeten doen; een liedje zingen of een beloning neerleggen voor het paard.

 

Het huis als beeld van onszelf

Het centrale element in het boekje Sinterklaas en het geheim van de nacht is het huis. Het huis waarin we leven, het huis dat wij inrichten, het huis als beeld van onszelf. De schoorsteen is daarbij symbool voor het contact met het hogere, het hemelse. Wat Sinterklaas het kind eigenlijk leert is dat het zijn diepste wens mag formuleren. Dat het zelfs het onmogelijke mag wensen, want er is immers geen garantie dat alle wensen in vervulling gaan. Maar het formuleren van wat je nodig hebt, dat is een prachtige les om jonge kinderen mee te geven voor de rest van hun leven.

Het boekje is maar 63 pagina’s dik, maar bevat een schat aan informatie en inzichten, veel meer dan ik in dit stukje kan samenvatten! Dit boekje is voor iedereen die de betekenis van het Sinterklaasfeest levend wil houden en zijn/haar (klein)kinderen wil vertellen over de magie van het feest van de nacht.

 

Opgegroeid met de boeken van W.G. van de Hulst en heeft daar nog steeds een zwak voor. Keek vroeger graag naar Murder, She Wrote en wenste heimelijk dat zij Jessica Fletcher was. Kwam er ooit aardig dicht in de buurt, toen ze logeerde in het huis uit de serie, wat haar vervolgens inspireerde om zelf een moord mysterie te schrijven. Werkt er aan om dat manuscript als boek uitgegeven te krijgen. Leest, schrijft, mediteert en kijkt naar de stand van de maan om zichzelf beter te begrijpen en te duiden en hopelijk wat wijsheid over te brengen naar anderen.

3 Comments

    • Anita Willems

      19 november 2017 at 20:16

      Het fascinerende is dat we als mens alleen maar kunnen verbeelden – omzetten in beelden – aan de hand van beelden die we al kennen. Zoals de vieringen rond Pasen, over nieuw leven. Dit gaat altijd in beelden van bijvoorbeeld eieren en lammetjes. Dat zijn zaken die we kennen uit het dagelijks leven. Het proces zelf van nieuw leven; de tere bloemen die ontluiken, de frisse lucht, de belofte van nieuw leven, dat zijn nogal ongrijpbare zaken. Daar willen mensen woorden en beelden aan geven en dat lukt ons alleen maar met zaken die we kennen.
      Het boekje gaat in op die diepere betekenis van het Sinterklaasfeest. En waarom het feest nog altijd leeft. Want het is best bijzonder dat dit feest nog altijd gevierd wordt.

      Beantwoorden
  • Jeroen Heuvel

    23 november 2017 at 00:58

    In Curaçao (dat koninkrijksdeel overzee, weet je wel) vieren we Sint en Piet zonder winter en zonder discriminatie. Wel met veel drumband, acrobatiek, gestrooi en gegil. Ook hier is de magie voor de gelovige kinderen heel mooi, ook al staan de plastic kerstmannen al op veel rotondes klaar en is het elektrisch kerst-licht al ontstoken.

    Beantwoorden

Geef een reactie

%d bloggers liken dit:
Helaas moet Ogma ook de cookie-jar open trekken. Wij gebruiken cookies om deze website zo gebruiksvriendelijk mogelijk te maken en u te voorzien van de beste informatie. Klik op 'Instellingen wijzigen' om uw cookievoorkeuren aan te passen en voor meer informatie over het gebruik van cookies op deze website.
Annuleren