Pagina's

Alexander McCall Smith

DDD: No.1 Ladies’ Detective Agency van Alexander McCall Smith

Een tijd geleden schreef ik al eens eerder hoe fijn het is om zelf de regels ergens bij te bedenken. Dan kun je ze namelijk ook zonder enig probleem eens aanpassen. Vandaag is weer zo’n moment. Voor ik verder uitleg hoe of wat eerst even de voorgeschiedenis van de volgende detectivereeks.

 

Alexander McCall Smith

 

Begin dit jaar ging ik langs bij een van mijn favoriete boekwinkels, die er nu helaas niet meer is. Ik was er al een aantal keer geweest en toen had ik bij de sectie Engelstalige boeken telkens een stuk of drie boeken gezien, die allemaal tot dezelfde reeks behoorden. Ik had ze uit de kast gehaald, bekeken, getwijfeld en weer terug gelegd. Waarom? Komt zo. Deze keer kwam ik om een interview te doen met een paar medewerkers, maar zoals dat gaat, loop je dan ook even langs de koopwaar. Weer zag ik de boeken, gezellig met zijn drieën op een rijtje. Ook nu bekeek ik ze, las de achterflap en pakte ze mee. Althans dat wilde ik doen, maar legde ze toch weer terug. Ze waren echt niets voor mij, en toch trokken ze. Raar. Toen ik erachter kwam dat de boekwinkel zou moeten sluiten, ging ik, op zo’n beetje de laatste dag dat ze open waren, er nog eens lang en weer zag ik een van de drie boeken. Een, de eerste uit de reeks (The no.1 ladies’ detective agency, van Alexander McCall Smith) want de andere twee waren al verkocht. En toen nam ik het toch maar mee. Ik kwam thuis, las ‘m binnen twee uurtjes uit en kreeg spijt. Vreselijke spijt. Spijt dat ik die andere twee niet had gekocht toen ik de kans kreeg, spijt dat ik ze niet eerder had gekocht, zodat ik er al veel eerder van had kunnen genieten. Wat een geweldig boek!!

Waarom ik zo moeilijk deed? Tja, soms heb je van die ideeën die je verdraaid in de weg kunnen zitten. Ten eerste is het geen historische detective. (De verhalen uit de reeks spelen een jaar of vijftien, twintig geleden, maar toen werden ze ook geschreven.) Het mag bekend zijn dat ik erg van historische detectives houd. Niks mis mee, maar daardoor ontstaan er (in mijn hoofd, hè? In die van jullie kan dat uiteraard heel anders gaan) gedachten als ‘ik houd niet van detectives als ze niet historisch zijn.’ Ten tweede speelt deze serie zich af in Afrika, Botswana om precies te zijn. Nu ben ik een anglofiel, en houd daardoor erg van verhalen die zich ergens rondom Engeland, Ierland of Schotland afspelen. Daarnaast vind ik het oude Egypte, maar ook het oude Mexico erg interessant, dat is iets wat mij en mijn nieuwsgierigheid raakt. Afrika daarentegen… Het is niet een werelddeel of cultuur die mij direct trekt. Wederom een beperkende gedachte. Want toen ik over die ideeën van mij heen stapte bleek het boek niet alleen te boeien, maar zo warm en sympathiek te zijn, dat ik een nieuwe favoriet heb. Gelukkig vond ik -toeval bestaat niet- binnen enkele dagen in twee verschillende kringloopwinkels nog twee exemplaren en kon ik lekker verder lezen.

Omdat ik vind dat deze Dekselse Detective Dinsdag ook best eens over bepaalde dingen heen mag stappen, besloot ik bovendien om de serie hier te bespreken. Beetje recalcitrant, zo ben ik wel.

Eigenlijk is het dus geen historische detective, en als ik helemaal eerlijk moet zijn is het ook niet een echte detective. Dat wil zeggen, het is geen klassieke detective waarbij het in de eerste plaats om het plot en de intriges draait. Het draait in de No. 1 Ladies Detective Agency reeks namelijk vooral om de mensen, de personages die de verhalen bewonen. Die mensen, en niet te vergeten het land, Botswana, maken de boeken zo verdraaid sympathiek dat ik een heel klein beetje mijn hart aan ze verloren heb. Mma Ramotswe, de oprichter van het detectivebureau en haar sidekicks, Mma Makutsi, de secretaresse met de enorme bril, die zich in de loop van de serie weet op te werken tot assistent-detective en natuurlijk de love interest Mr J.L.B. Matekoni, de gentleman automonteur, je leert ze steeds beter kennen. Niets menselijks is hun vreemd, en toch kiezen ze uiteindelijk altijd voor het goede als er een keuze moet worden gemaakt. Ze gaan zo respectvol en vriendelijk met elkaar en de aarde om, terwijl het geen seconde zoetsappig wordt. Ze beleven soms spannende zaken, soms heeft een bepaalde opdracht juist grappige gevolgen, maar ik vind de sfeer in de boeken, wat er ook gebeurt heerlijk. Het misdaadelement, het opsporen van vermiste mensen, het voorkomen of oplossen van fraude of diefstal, het uitzoeken of iemand een minnaar danwel minnares heeft, het is allemaal ondergeschikt aan dit intermenselijke element.

De zaken die Mma Ramotswe, de traditioneel gebouwde vrouwelijke detective weet op te lossen zijn soms ingewikkelder dan in eerste instantie lijkt, maar het wordt nooit echt naar. Ze weet ze altijd op te lossen met -opnieuw- respect voor alle betrokkenen. Maar het is ook een stevige tante, die niet bang is om diegene die echt de fout ingingen dit goed te laten voelen, dat je niet denkt dat het alleen maar lovey-dovey is. Tussen de regels door voel je, door middel van Mma Ramotswe, de liefde die de schrijver voelt voor het Afrikaanse land, en je leert en passant veel over de cultuur en gebruiken van Botswana. Als lezer ontwikkel je hierdoor ook een bepaalde genegenheid, dat gaat eigenlijk ongemerkt en vanzelf.

Ik kan niet anders zeggen dan dat het -bij gebrek aan een beter woord-  bijzondere boeken zijn. Misschien is dat wat ik net zei wel wat mij het meest raakt, namelijk dat het nooit echt naar wordt. Ondanks dat er in de verhalen vervelende zaken gebeuren: mensen sterven of worden bedrogen, gekleineerd of zelfs mishandeld, maar er is zo’n veerkracht in iedereen, en de sfeer wordt nooit echt naar. Alexander McCall Smith laat je na elk verhaal achter met een fijn, warm gevoel. Dat gevoel wilde ik vandaag met onze Ogma lezers delen, het is tenslotte de maand van vrede op aarde en alle mensen een welbehagen en zo. Ik verbind hier deze keer ook geen puntenverdeling, of strikte Cadfael meetlat vergelijking aan. Neem maar gewoon van mij aan dat het fijne boeken zijn, en lees er eens eentje, vooral als je bang bent wat te cynisch te worden.

Voor de volgende DDD’s heb ik weer een paar echte historische detectives te pakken om eens stevig met Cadfael te vergelijken, dus voor wie dat miste: in 2017 ga ik gewoon vrolijk verder. Voor het zover is volgt eerst een heus Dekselse Detective Dinsdag jaaroverzicht. Tja, het is nu eenmaal december…

Jolanda Lichthart, moeder, echtgenote, schrijfster, docent, lezer. Volgens Harry Mulisch zouden echte schrijvers nooit boeken lezen, en zouden echte lezers nooit een boek kunnen schrijven. Maar Harry Mulisch, Schmarry Schmulisch, ik doe het gewoon beide. Ha!

4 Comments

  • Anita Willems

    13 december 2016 at 09:10

    Wat leuk dat je hier over schrijft! Maar ik moet er wel gelijk bij zeggen dat ik ze nog nooit gelezen heb, hoewel ik de boeken wel ken. Typisch een geval ‘ja lijkt me leuk, dat ga ik ooit nog eens lezen’. Want volgens mij is het geheel terecht dat ze gelezen moeten worden! Al was het alleen maar om de kleurrijke kaften.

    Beantwoorden
  • Janny

    14 januari 2017 at 10:38

    Ik ken deze serie al jaren en (her)lees de verhalen met groot plezier. Ik kwam de boeken ooit in een boekenwinkel in Engeland tegen en was meteen verkocht. Wat leuk om hier bij Ogma zo’n mooie beoordeling te zien.

    Beantwoorden
  • "Hanneke"

    22 mei 2017 at 13:50

    Wat leuk, ik stuit ineens op een recensie van een van mijn favoriete schrijvers aller tijden. Deze serie is leuk en boeiend, maar eigenlijk vind ik de Sunday Philosophy club-serie nóg leuker – een soort filosofische detectives die spelen in Edinburgh. En ik ben het met je eens: juist het gewone alledaagse, het filosofische, de wellevendheid van de personages maken de boeken zó leuk!

    Beantwoorden
    • Ogma

      28 mei 2017 at 19:04

      Laat ik nou toevallig een deel uit die serie cadeau hebben gedaan aan Jolanda een tijdje geleden! Ik heb zo’n vermoeden dat we daar nog wel eens wat gaan horen 😉 ~Tineke

      Beantwoorden

Geef een reactie

%d bloggers liken dit:
Helaas moet Ogma ook de cookie-jar open trekken. Wij gebruiken cookies om deze website zo gebruiksvriendelijk mogelijk te maken en u te voorzien van de beste informatie. Klik op 'Instellingen wijzigen' om uw cookievoorkeuren aan te passen en voor meer informatie over het gebruik van cookies op deze website.
Annuleren