Pagina's

In Betrekking

In Betrekking – Maria van der Ent

Maria van der Ent groeit op in een groot arbeidersgezin in Rotterdam. Hoewel ze de slimste van de klas is, wordt ze op haar twaalfde van school gehaald om ‘in betrekking’ te gaan. Haar moeder verhuurt haar voor 75 cent per week aan een familie met een stoffenzaak.

 

In Betrekking

 

Themalezen. Doen jullie dat wel eens? Ik las dus in dezelfde periode ‘Schoolidyllen‘, de biografie van Top Naeff en ‘In Betrekking’. Ik denk dat iedere geschiedenis fan wel zijn favoriete periodes heeft. Zo zijn dat bij mij Victoriaans Engeland, maar dat wisten jullie natuurlijk al lang! In Nederland vind ik vooral het begin van de 20e eeuw fascinerend. Misschien omdat ik nog nét via mijn oma’s een paar verhalen over hun ouders en grootouders te horen heb gekregen en daar ook daadwerkelijk nog familiedocumentatie en -foto’s over terug kan vinden. Je eigen roots zijn best leuk, toch? In ‘Rebel & Dame’ hield ik het bij upstairs, ik vond dit boekje over downstairs daar prachtig bij aan sluiten!

Maria van der Ent is geboren in het jaar dat ‘Schoolidyllen’ verscheen en groeide dus iets later op dan Top Naeff. Ook was het milieu waaruit zij kwam compleet anders dan dat van Top. Jarenlang heeft zij niet gesproken over haar eenvoudige komaf, maar toen haar jongste zoon en zijn vrouw haar er in de jaren 70 naar vroegen is zij begonnen om haar verhaal op papier te zetten. Tot lang na haar dood in 1991 is dit document het privé bezit geweest van haar kinderen, totdat een vriendin van de familie, aan wie zij stukken hadden voorgelezen, voorstelde om het aan een uitgever te laten lezen. En zo verscheen in 2007 dan ‘In Betrekking’. Maria vertelt over haar jeugd in een Rotterdams arbeidersgezin. Over haar jaloerse moeder en haar lieve vader die maar liefst 13 kinderen kregen. Er moest hard gewerkt worden en toen Maria 12 was werd zij van school gehaald en ging zij in betrekking bij haar eerste gezin. Er volgen vele gezinnen met bijzondere mensen. Dat zij werkte in huizen van mensen van goede komaf betekende niet dat het ook keurige mensen waren. Mannen met losse handjes, vrouwen die stiekem met hun minnaars op zolder lagen te vrijen, onenigheid onder het personeel. En ondertussen klimt Maria steeds verder omhoog, van eenvoudige meid tot de steun en toeverlaat van de mevrouw van het gezin. Tot ze trouwt en zelf uiteindelijk haar eigen personeel heeft.

Ik vond mevrouw niet aardig, ze was dik en bleek en had meestal trillende lippen, zoiets van: als je niet lief voor me bent, ga ik huilen. Ze hád ook dikwijls tranen in haar ogen, en een keer toen ik thee op de naaikamer moest brengen, hoorde ik één van de naaisters zeggen: “Nou, ze moest hem zo nodig hebben, en nou ze hem heeft, zit ze te janken.” Ik dacht dat ik een beetje begreep waarom. Mijnheer Van de Berg nam weinig notitie van haar. Wij aten aan tafels en zo gauw hij klaar was, stond hij op en ging hij naar de zaak beneden. Nooit was hij aardig tegen haar of maakte een grapje. Ook gaf hij haar nooit een zoen. Ik geloof niet dat ze kwaad op elkaar waren, maar hij zág haar gewoon niet.

Waar ‘Schoolidyllen’ een vrolijk meidenboek is (ja, op dat ene erge na natuurlijk) en ‘Rebel & Dame’ een knoert van een taai leerboek, is ‘In Betrekking’ een prachtige tussenweg. Het is heel kleurrijk en vol details over het leven van een meisje in dienst, gecombineerd met de levendigheid van een persoonlijk verslag. Dit is immers echt gebeurt, Maria van der Ent heeft dit zelf meegemaakt en ze kan ook nog eens bijster amusant vertellen. Het is verbazingwekkend zoals de wereld is veranderd sinds haar tijd in betrekking tussen 1912 en 1925 en het is te merken dat zij daar zelf ook zo over denkt. Ik vond het bijzonder schrijnend om te lezen hoe slecht de relatie met haar moeder was, heb enorm gelachen om de karakterschetsen van een aantal personen en ik heb me ook verbaasd over hoe slecht het personeel het in het ene huis kon hebben en zo goed als ze het bij een andere familie hadden. Dat als het personeel vond dat ze het hadden getroffen dat ze voor de familie door het vuur gingen. Zelfs al kregen ze nog steeds een hongerloontje en werd er misbruik van ze gemaakt. Andersom gebeurde dat natuurlijk ook, zo vertelt Maria over de keukenmeid die kilo’s boter, kaas en eieren aan de familie van haar verloofde doorsluisde. Ik vind het werkelijk kranig zoals Maria zich als meisje en jonge vrouw hier zo goed doorheen heeft geslagen, en dat met migraine. Zelf kamp ik er ook al mijn hele leven mee en ik ben toch wel enorm dankbaar dat ik gewoon met een overdosis pillen in mijn bed kan kruipen in plaats van een sjiek dineetje moeten organiseren en bedienen. Maria, you rock!

Tineke Luimstra. Leest over verwoeste werelden, moord en doodslag, lang geleden, vreemde wezens, knusse Britse dorpjes en stoere vrouwen. Droomt over reizen langs de mooiste bibliotheken ter wereld en haar eigen piepkleine, tweedehands boekwinkel. Heeft meer boeken dan geld, dus is eigenlijk rijker dan een miljonair. Life is pretty much perfect!

2 Comments

Geef een reactie

Helaas moet Ogma ook de cookie-jar open trekken. Wij gebruiken cookies om deze website zo gebruiksvriendelijk mogelijk te maken en u te voorzien van de beste informatie. Klik op 'Instellingen wijzigen' om uw cookievoorkeuren aan te passen en voor meer informatie over het gebruik van cookies op deze website.
Annuleren