Pagina's

Robert van Gulik

Dekselse Detective Dinsdag: Rechter Tie van Robert van Gulik

Ik heb het in de dekselse detective reeks hier op Ogma wel vaker gehad over mijn vader. De beste man houdt net als ik van lezen, en in veel opzichten hebben we dezelfde smaak. Die van mij is net iets anglofieler ingesteld, maar ik kan voor een groot deel meegaan met wat mijn vader leuk vind. Er is echter een boekenserie waar mijn vader een groot liefhebber van is, maar die mij veel minder trekt: die van rechter Tie, van de Nederlandse schrijver Robert van Gulik. Ik ben niet zo into het Aziatische en dus hoefde dat van mij niet zo, terug naar de Chinese oudheid om daar misdaden op te lossen. Mijn voorraad aan Engelse detectives raakte alleen een beetje op. Er lag nog wel een boek, over rechter Tie, bedoeld om mijn vaders collectie te completeren ter gelegenheid van diens 75e verjaardag. Omdat ik deze rubriek toch wel graag verder wilde doorzetten en er even niets anders was, besloot ik dan om deze maar te gaan lezen. Zo zien jullie dus, wat ik voor mijn geachte lezers over heb!

 

Robert van Gulik

 

Nou ja, eigenlijk viel het wel mee, want bij nader inzien vond ik de reeks (ik las aansluitend nog een rechter Tie verhaal) hartstikke leuk. Maakte het voor mij makkelijker om ook deze Chinese magistraat en politicus tegen Ogma’s Cadfael meetlat te leggen.

Wie is die Tie dan wel? Rechter Tie was een rechter en staatsman, een beroemd historisch figuur uit de Chinese oudheid. Hij heeft echt bestaan en leefde van 630 tot 700 na Christus, onder de T’ang -dynastie. In het begin van zijn carrière was Tie een districtsmagistraat en loste hij een groot aantal geheimzinnige misdaden op. Dit is de reden dat hij nu nog steeds beschouwd wordt als meester-detective, een soort Chinese Sherlock Holmes.

Wat ik hieraan leuk vind is dat rechter Tie dus geen fictief karakter is. De verhalen die van Gulik over hem schreef zijn dat deels wel, maar passen allemaal binnen waargebeurde historische feiten, en hij volgt chronologisch het verloop van het echte leven van Tie. Daarnaast klopt de achtergrond, alle feitjes ook. Robert van Gulik (1910 – 1967) was een gerenommeerde sinoloog; hij studeerde Sanskriet, Chinees en Japans aan de universiteit. Vanaf 1935 werkte hij als diplomaat in onder meer China en Japan en trouwde een Chinese vrouw. Hij publiceerde wetenschappelijke werken over een tal van Chinese onderwerpen, waarvan zijn publicaties over zijn studie naar het seksuele leven in de Chinese oudheid het bekendste zijn (Goh, hoe zou dat nou komen?) De rechter Tie verhalen schreef van Gulik eerst in het Engels en bewerkte deze daarna naar het Nederlands. Ook illustreerde hij de verhalen in een Chinese stijl. Van Gulik overleed op 57 jarige leeftijd, hij was op dat moment Nederlandse ambassadeur in Japan. De rechter Tie detectiveserie schreef hij vanaf 1958.

Dit legt direct ook een beetje de vinger op een mogelijke zere plek. Hoeveel niet literaire boeken, geschreven eind jaren 50 en begin, midden jaren 60 kunnen de tand des tijds doorstaan? Er is al snel het gevaar dat de boeken te traag van tempo lijken, of verouderd overkomen. Bij de rechter Tie reeks is dit een klein beetje zo. Kijk maar eens naar James Bond films uit deze tijd en kijk welke rol de vrouw heeft in zo’n film. Ik was er laatst enigszins door geshockeerd, de neerbuigende toon, de ondergeschikte rol die ik hierin zag. Van Gulik is dit overigens geenszins, maar vrouwen hebben in de boeken echt een beperkte rol. Vrouwen tellen duidelijk minder mee, alles draait om de mannen in de verhalen. Dat past binnen de maatschappij van die tijd en de beschrijving van die tijd past weer in de tijd waarin van Gulik leefde, maar ik mis het toch, een duidelijk aanwezige, sterke vrouw, in plaats van alleen de bijrollen. Het zal de feministe in mij zijn.

Maar in alle eerlijkheid is het wel een beetje slakken op zout leggen, want voor de rest is er weinig mis met de oude rechter en zijn verhalen. (Ja, ik zoek naar minpuntjes, ik vind namelijk dat ik moet oppassen dat ik niet alleen jubelverhalen schrijf!) Het tempo is inderdaad een tikje aan de trage kant, maar dat is Ellis Peters in de Cadfaelboeken ook, en voor mijn gevoel is het eerder een voor- dan een nadeel. Het maakt het lezen van zo’n boek een bijna meditatieve ervaring. Je wordt meegenomen in een heerlijk trage verhaalstroom. Onthaastend lezen, wie wil dat nu niet?

De plots zitten goed in elkaar, maar wie het gedaan heeft, vind ik bij deze reeks eigenlijk minder belangrijk. Het gaat meer om de leeservaring. Je ervaart namelijk rust, maar wordt ook meegenomen naar een totaal andere tijd en cultuur, met volstrekt andere omgangsvormen en manieren. Echt fascinerend, zo’n tijds- en wereldreis in één. Zo beschouwend kom ik in mijn eigen trage tempo bij de volgende beoordeling:

Plot: 3 punt
Schrijfstijl: 4 punt
Tempo: 3 punten
Hoofdpersonen: 2 punten
Meeslependheid: 3 punt
Romantisch accent: ½ punt
Historisch accuraatheid: 5 punten

Totaal 20 1/2 punten. In cijfers uitgedrukt komt dit neer op een 8 1/2. Een behoorlijk positief oordeel dus. Qua detective vind ik het minder sterk dan als verhaal an sich, maar qua schrijfstijl komt het voor mijn gevoel behoorlijk dicht bij de Cadfaelreeks. Een dikke vette aanrader dus, voor iedereen die ook wel wat onthaasting kan gebruiken!

Ik las voor deze beoordeling de boeken ‘Het Chinese lakscherm’ en ‘ De Nacht van de Tijger’ . De reeks Rechter Tie- detectives bestaat uit 17 delen.

Jolanda Lichthart, moeder, echtgenote, schrijfster, docent, lezer. Volgens Harry Mulisch zouden echte schrijvers nooit boeken lezen, en zouden echte lezers nooit een boek kunnen schrijven. Maar Harry Mulisch, Schmarry Schmulisch, ik doe het gewoon beide. Ha!

3 Comments

  • Wieneke

    26 april 2016 at 13:28

    Leuk dat die aardige rechter Tie ook eens door jou beoordeeld wordt. Hij had verschillende vrouwen, maar was wel heel lief voor ze. Ik ben het er helemaal mee eens: dat rustige en trage is gewoon zen. Dat geldt wat mij betreft ook voor de boeken van Pearl S. Buck en dan vooral die over het oude China. Dat zijn geen detectives, maar wel heel erg mooi geschreven romans. Mijn lievelingsboek is ‘Paviljoen der vrouwen’. Hoofdpersoon is madame Wu, een zeer sterke vrouw. Zo om de paar jaar herlees ik het paviljoen en dan zit ik weer te genieten.

    Beantwoorden
  • Gieneke

    27 april 2016 at 11:37

    Rechter Tie heb ik ook met plezier gelezen, maar: lees vooral ook de andere helft van je boek. Dorothy Sayers schrijft fijne Engelse detectives, het is gen middeleeuwen, maar een aanrader.

    Beantwoorden

Geef een reactie

Helaas moet Ogma ook de cookie-jar open trekken. Wij gebruiken cookies om deze website zo gebruiksvriendelijk mogelijk te maken en u te voorzien van de beste informatie. Klik op 'Instellingen wijzigen' om uw cookievoorkeuren aan te passen en voor meer informatie over het gebruik van cookies op deze website.
Annuleren